Nội dung chính
Luật Xây dựng sửa đổi, có hiệu lực từ 1/7/2026, hứa hẹn sẽ xóa bỏ nhiều rào cản pháp lý và tạo môi trường đầu tư xây dựng an toàn hơn.
1. Những thay đổi then chốt của Luật Xây dựng sửa đổi
Luật mới được chia thành ba nhóm cải cách lớn:
- Đổi mới phương thức quản lý đầu tư: Tối ưu hoá quy trình phê duyệt, phân loại dự án (công, PPP, kinh doanh) và giảm thiểu thủ tục hành chính.
- Đơn giản hoá điều kiện kinh doanh: Mở rộng phạm vi thiết kế trong báo cáo khả thi, giảm yêu cầu năng lực tổ chức, và cho phép đánh giá năng lực cá nhân dựa trên kinh nghiệm.
- Rõ ràng hoá trách nhiệm các bên: Xác định chi tiết vai trò của chủ đầu tư, nhà thầu, tư vấn và đưa vào cơ chế quản lý chi phí, hợp đồng.
2. Giải phóng các nút thắt trong đầu tư xây dựng
Trong hội thảo quốc gia Luật Xây dựng 2025, các chuyên gia như ông Lê Hồng Hạnh (Chủ tịch VIAC) nhấn mạnh rằng những bất cập hiện tại – từ quy định chưa phù hợp tới việc doanh nghiệp “bó tay” trước luật – đã gây thiệt hại lớn. Ví dụ thực tế: một công ty Hàn Quốc muốn xây dựng cầu nối giữa hai nhà máy trong khu công nghiệp đã phải chờ nhiều năm mà chưa được cấp phép.
Với khung pháp lý mới, các dự án sẽ được phân loại rõ ràng, giảm thiểu thời gian chờ duyệt và tăng tính dự đoán cho nhà đầu tư.
3. Quản lý chi phí và hợp đồng theo chuẩn mới
Ông Hồ Ngọc Sơn (Phó Cục trưởng Cục Kinh tế Xây dựng) giải thích rằng chi phí đầu tư sẽ được tính toán dần theo từng giai đoạn, thay vì yêu cầu “tính đúng tính đủ” ngay từ đầu. Điều này giúp chủ đầu tư dự trù ngân sách chính xác hơn và giảm rủi ro tài chính.
Về hợp đồng, luật mới đưa vào hai khái niệm quan trọng: sự kiện bất khả kháng và hoàn thành cơ bản. Đồng thời, nguyên tắc bảo đảm nghĩa vụ được căn cứ vào Bộ luật Dân sự, tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho việc thương thảo và thực thi hợp đồng.
4. Kiểm soát rủi ro pháp lý trong giai đoạn thực hiện
Việc chuyển từ “tiền kiểm” sang “quản trị rủi ro” đặt ra yêu cầu mới cho các bên tham gia dự án. Nếu không nắm bắt kịp thời các quy định mới, rủi ro tranh chấp có thể không giảm mà thậm chí gia tăng.
PGS. TS. Tô Văn Hòa (Hiệu trưởng Trường Đại học Luật Hà Nội) nhấn mạnh rằng các dự án quy mô hàng chục nghìn tỷ đồng luôn tiềm ẩn rủi ro đa lớp: từ thiết kế hợp đồng, phân bổ trách nhiệm, quản lý chi phí đến xử lý tranh chấp.
Luật sư Nguyễn Phương Nam (Đoàn Luật sư TP.HCM) chia sẻ rằng các vấn đề thường gây tranh chấp nhất là điều kiện thanh toán, quyết toán và tiến độ thực hiện. Do đó, hợp đồng cần chi tiết, có các điều khoản dự phòng về thay đổi thiết kế và cơ chế phạt chậm tiến độ.
5. Kết luận và đề xuất thực tiễn
Luật Xây dựng sửa đổi 2026 mở ra cơ hội giảm đáng kể các nút thắt pháp lý, nhưng thành công phụ thuộc vào khả năng nắm bắt, áp dụng và chuẩn hoá quy trình của doanh nghiệp và cơ quan quản lý.
- Doanh nghiệp cần xây dựng bộ công cụ nội bộ để theo dõi các thay đổi pháp lý và đào tạo nhân lực chuyên môn.
- Cơ quan quản lý nên phát hành hướng dẫn chi tiết, tổ chức các buổi hội thảo thực tiễn để đồng bộ hiểu biết.
- Hợp đồng xây dựng phải được soạn thảo chi tiết, có các điều khoản dự phòng về bất khả kháng và thanh toán.
- Quản lý chi phí theo từng giai đoạn giúp dự trù ngân sách chính xác và giảm tranh chấp tài chính.
Bạn đã sẵn sàng áp dụng các giải pháp mới này cho dự án của mình? Hãy chia sẻ ý kiến và đăng ký nhận bản tin cập nhật pháp luật xây dựng để không bỏ lỡ bất kỳ thay đổi quan trọng nào.
