Thị trường lao động siêu đô thị TP.HCM đang đối mặt với nghịch lý “vừa thừa, vừa thiếu” – và chỉ có mô hình đào tạo gắn thực tiễn mới có thể giải quyết.

Thị trường lao động TP.HCM: Thực trạng “vừa thừa, vừa thiếu”

Sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa‑Vũng Tàu, TP.HCM đã trở thành siêu đô thị gần 14 triệu dân. Trong 10 tháng đầu năm 2025, thành phố ghi nhận hơn 140.000 lượt tìm việc và 250.000 vị trí tuyển dụng. Tuy nhiên, số liệu này ẩn chứa một vấn đề nghiêm trọng: lực lượng lao động phổ thông đang dư thừa, trong khi nhu cầu về nhân lực kỹ thuật cao lại “khô cạn”. Dự báo 2025‑2030, TP.HCM sẽ cần từ 800.000 đến hơn 1 triệu lao động mới, trong đó 70% thuộc các ngành dịch vụ và công nghiệp công nghệ cao.

Nguyên nhân và thách thức

Theo TS Phạm Anh Thắng, tỷ lệ người tham gia lao động mới giảm mạnh: từ 1,1 triệu người mỗi năm cách đây 15 năm, xuống còn 575.000 người vào năm 2024 và dự kiến chỉ 500.000 người trong quý III/2025. Điều này tạo ra áp lực phải tạo 1,6 triệu việc làm mới mỗi năm, trong khi thực tế chỉ đáp ứng được khoảng 600.000 vị trí – một nguy cơ “chưa giàu đã già”.

Giải pháp gắn kết nhà trường – doanh nghiệp

Mô hình thực tập thực tiễn tại Đại học Giao thông Vận tải TP.HCM

Thạc sĩ Dương Thị Kim Phượng cho biết sinh viên các ngành hàng không, hàng hải và đường sắt tốc độ cao được cử thực tập 3‑6 tháng tại doanh nghiệp, nhận lương lên đến 15 triệu đồng/tháng. Mô hình này giúp sinh viên nhanh chóng thích nghi với môi trường làm việc thực tế.

Bức tường vinh danh và hỗ trợ tài trợ tại Đại học Nông Lâm TP.HCM

TS Trần Đình Lý nhấn mạnh mối quan hệ ba bên: Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp phải “siết chặt tay”. Trường Đại học Nông Lâm đã xây dựng “bức tường vinh danh” ghi nhận các doanh nghiệp đồng hành, thậm chí có doanh nghiệp tài trợ ký túc xá miễn phí cho sinh viên hơn 10 năm.

Đào tạo trong kỷ nguyên số: Linh hoạt và thích ứng

Đa ngành và tăng thời lượng thực hành

TS Dương Tôn Thái Dương (Đại học Quốc gia TP.HCM) cho biết trường đã chuyển sang đào tạo đa ngành, tăng 50% thời lượng thực hành và chú trọng năng lực số cùng ngoại ngữ để đáp ứng yêu cầu thị trường.

Tuyển dụng nhanh và linh hoạt

Bà Trần Kim Trang (Việc Làm Tốt) chia sẻ xu hướng doanh nghiệp ưu tiên tuyển “phù hợp” – đúng thời điểm, đúng vị trí – hơn là chỉ tuyển “giỏi”. Nền kinh tế gig đang bùng nổ, người lao động muốn tự do chọn ca, địa điểm và thời gian làm việc.

Công nghệ AI và dữ liệu trong tuyển dụng

AI, dữ liệu hành vi và chatbot đang rút ngắn thời gian tuyển dụng, đồng thời thay đổi tiêu chí đánh giá: từ “bằng cấp” sang “khả năng làm được gì”, “kỹ năng học hỏi nhanh” và “sử dụng công nghệ”.

Chiến lược ba trụ cột: Nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp

Để giải quyết bài toán nguồn nhân lực, các chuyên gia đồng thuận rằng:

• Nhà nước cần hoàn thiện thể chế, tạo cơ chế thông thoáng cho hợp tác đặt hàng và đồng kiến tạo.
• Nhà trường phải dũng cảm đổi mới chương trình, tăng cường thực hành và phát triển kỹ năng mềm.
• Doanh nghiệp cần tham gia sâu vào quá trình đào tạo, coi đây là khoản đầu tư chiến lược cho tương lai.

Khi ba trụ cột này “siết chặt tay nhau” một cách thực chất, chúng ta mới có thể tạo ra một thế hệ lao động vừa giỏi chuyên môn, vừa linh hoạt, sẵn sàng đóng góp cho sự phát triển bền vững của TP.HCM và cả nước.

Bạn có ý kiến gì về mô hình đào tạo gắn thực tiễn? Hãy để lại bình luận và đăng ký nhận bản tin để không bỏ lỡ các xu hướng mới nhất.