Trong bối cảnh thế giới biến động, ngoại giao kinh tế không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu cấp bách của Việt Nam.

Bối cảnh toàn cầu và nhu cầu cấp bách

Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, khi các cuộc khủng hoảng y tế, địa chính trị và chuỗi cung ứng liên tục gây xáo trộn, ngoại giao kinh tế trở thành “đường dẫn, mở lối” cho tăng trưởng và phát triển bền vững của đất nước.

Lịch sử và tiến trình phát triển

Từ thập niên 1970, Đảng Cộng sản Việt Nam đã nhận thức sớm vai trò của ngoại giao kinh tế trong công cuộc khôi phục và xây dựng đất nước. Các mốc quan trọng:

• 1980: Ngoại giao hỗ trợ đổi mới tư duy phát triển.
• 1990: Bình thường hoá quan hệ với các tổ chức tài chính quốc tế, thu hút FDI.
• 1995‑nay: Đẩy mạnh hội nhập kinh tế khu vực và toàn cầu.

Thành tựu 2021‑2025: Tăng trưởng, FDI và vị thế thương mại

Trong giai đoạn 2021‑2025, dù đối mặt với dịch bệnh, xung đột địa chính trị và lạm phát, Việt Nam duy trì ổn định vĩ mô và đạt:

• GDP tăng 8,02% năm 2025, quy mô nền kinh tế khoảng 514 tỷ USD.
• GDP bình quân đầu người ước 5.026 USD, bước vào nhóm thu nhập trung bình cao.
• Thu hút FDI lớn nhất thế giới trong nhóm 15 nước đang phát triển.
• Thuộc nhóm 20 quốc gia có quy mô thương mại hàng đầu.

Ba trụ cột chiến lược của ngoại giao kinh tế

1. Kiến tạo môi trường hòa bình, ổn định và mở rộng không gian hợp tác. Tăng cường quan hệ với các đối tác chiến lược và láng giềng.
2. Thu hút nguồn lực bên ngoài: vốn, công nghệ, thị trường và tri thức. Ví dụ, “ngoại giao vaccine” đã giúp Việt Nam phục hồi nhanh chóng sau COVID‑19.
3. Thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc tế, tham gia xây dựng luật chơi toàn cầu và hỗ trợ doanh nghiệp vươn ra thị trường quốc tế.

Định hướng 2025‑2027: Mở rộng không gian, thu hút nguồn lực, hội nhập sâu

Thủ tướng đề ra ba trọng trách lớn cho ngoại giao kinh tế:

• Mở không gian phát triển chiến lược.
• Thu hút nguồn lực để đạt tăng trưởng đột phá.
• Xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ nhưng gắn liền với hội nhập sâu rộng.

Phương châm hành động: “Tư duy chiến lược hơn, trọng tâm hơn, hợp tác sâu sắc hơn, triển khai quyết liệt hơn và tham gia quốc tế trách nhiệm hơn”.

Hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ và mục tiêu tăng trưởng hai con số

Trong giai đoạn tới, ngoại giao kinh tế sẽ tập trung vào các lĩnh vực: thương mại, đầu tư, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, năng lượng, giáo dục, y tế và ứng phó biến đổi khí hậu. Các mục tiêu cụ thể:

• Hoàn thành nhà máy chế tạo chip bán dẫn vào cuối 2027.
• Đa dạng hoá thị trường xuất khẩu sang Trung Đông, Trung Á, châu Phi và Mỹ Latinh.
• Thu hút các tập đoàn công nghệ lớn và chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài về nước.

Khoa học công nghệ và chuyển đổi xanh – chìa khóa vàng

Đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, năng lượng sạch và chuyển đổi xanh được xác định là “chìa khóa vàng” để Việt Nam bắt kịp và vượt lên trong kỷ nguyên số. Điều này đòi hỏi cải cách thể chế, nâng cao chất lượng nhân lực và tháo gỡ các điểm nghẽn hạ tầng.

Kết luận

Với 80 năm xây dựng và 50 năm thống nhất, cùng sự lãnh đạo của Đảng và tinh thần đoàn kết toàn dân, ngoại giao kinh tế sẽ tiếp tục là lực lượng tiên phong, mang về cơ hội, nguồn lực và động lực mới cho sự phát triển bền vững của Việt Nam.