Trong thời đại số hóa hiện nay, trẻ em đang trở thành mục tiêu của những kẻ lừa đảo tinh vi. Những thủ thuật thao túng tâm lý được sử dụng để dẫn dắt trẻ vào bẫy lừa đảo ngày càng tăng. Để bảo vệ con cái một cách thực chất, phụ huynh cần thay đổi cách nhìn nhận và trang bị cho trẻ những kỹ năng cần thiết.

Phó giáo sư Phạm Mạnh Hà, chuyên gia ngành tâm lý học tại Khoa Khoa học và Công nghệ giáo dục, Đại học Bách khoa Hà Nội, cảnh báo rằng không đứa trẻ nào an toàn tuyệt đối trước những thủ thuật thao túng tâm lý tinh vi. Những kẻ lừa đảo thường sử dụng kịch bản tinh vi, đánh trúng vào tâm lý yếu điểm của từng đối tượng.

Có 4 thủ thuật thao túng tâm lý phổ biến mà các đối tượng thường sử dụng: ‘Tội phạm hóa’, ‘Cô lập’, ‘Khẩn cấp’, và ‘Bình thường hóa’. Những thủ thuật này được thiết kế như một kịch bản hoàn chỉnh, nhằm làm trẻ mất phương hướng, hoảng loạn, và hoàn toàn phụ thuộc vào kẻ thao túng.

Để hiểu vì sao một đứa trẻ dễ bị dẫn dắt, cần xem xét tổng thể từ đặc điểm tâm lý, hoàn cảnh gia đình đến các mối quan hệ xung quanh. Trẻ ở độ tuổi phát triển chưa có khả năng đánh giá rủi ro hoàn chỉnh, dễ tin người, nhất là khi sợ bị người lớn la mắng.

Những gia đình có xung đột thường xuyên, ly hôn, hoặc khoảng cách thế hệ lớn cũng khiến trẻ khó tìm được điểm tựa tâm lý an toàn. Ngoài ra, các mối quan hệ qua mạng, với tốc độ phát triển nhanh và sự hiện diện ảo, lại mang đến cho trẻ cảm giác được lắng nghe và thấu hiểu – thứ mà trẻ không tìm được từ người thân.

Phụ huynh cần đặc biệt lưu ý nếu trẻ có những biểu hiện như thay đổi hành vi đột ngột, lo lắng khi không dùng điện thoại, phụ thuộc quá mức vào một người bạn mới, học tập sa sút, hoặc hay nói dối, giấu diếm. Khi phát hiện những dấu hiệu này, điều quan trọng nhất là không trách phạt, không dò xét, mà cần lắng nghe với thái độ thấu hiểu.

Phụ huynh nên xây dựng kênh giao tiếp cởi mở, giúp con cảm thấy an toàn khi chia sẻ. Cần giáo dục con về quyền riêng tư cơ thể, cách nhận diện các chiêu trò thao túng, và kỹ năng nói ‘không’ với những yêu cầu bất thường. Thay vì cấm đoán, hãy đồng hành cùng con trong không gian mạng, cùng tìm hiểu các xu hướng, trò chuyện về những rủi ro một cách cởi mở.

Trong những trường hợp có dấu hiệu tâm lý kéo dài, cha mẹ nên chủ động tìm đến các chuyên gia tâm lý học đường hoặc chuyên gia giáo dục để được hỗ trợ kịp thời. Không phần mềm kiểm soát thiết bị nào có thể thay thế cho sự hiện diện thực chất của cha mẹ. Lá chắn mạnh nhất trước những kịch bản lừa đảo tinh vi không nằm ở công nghệ, mà nằm ở chính sự kết nối tình cảm, niềm tin và đồng hành của gia đình.

Một gia đình tại TP.HCM vừa trải qua một cơn ác mộng khi con trai 16 tuổi của họ bị lừa sang Campuchia và phải trả 200 triệu đồng để chuộc lại. Con trai của bà B, NVB, đã mất liên lạc từ ngày 22-6 và cuối cùng được gia đình chuộc về vào ngày 15-7.

Trước đó, gia đình bà B đã nhận được một cuộc gọi từ số điện thoại lạ, yêu cầu chuyển khoản 200 triệu đồng để chuộc con trai. Người gọi đe dọa sẽ bán con trai bà B nếu không thực hiện việc chuyển tiền. Lo sợ cho tính mạng của con trai, bà B đã tìm kiếm sự giúp đỡ từ nhiều mối quan hệ trên mạng và được giới thiệu một người đàn ông tên S ở Long An, người đã hỗ trợ gia đình bà B trong việc chuộc con trai.

Bà B và em chồng của bà đã chờ đón con ở Long An và cuối cùng gặp lại con trai vào rạng sáng ngày 15-7. Con trai bà B đã trải qua một quãng đường dài 600-700km từ biên giới Campuchia giáp Thái Lan về lại Việt Nam mà không được xuống xe hay ăn uống.

Khi về đến nhà, con trai bà B trong tình trạng hoảng loạn, suy kiệt và không kiểm soát được cảm xúc. Gia đình cho biết chưa dám hỏi con chi tiết về những gì đã xảy ra vì cháu vẫn trong tình trạng tinh thần bất ổn.

Bà B nghi ngờ con trai đã quen biết qua game với người lạ rồi bị dụ dỗ. Gia đình cho biết đang chờ con trai hồi phục trước khi quyết định các bước tiếp theo.

Việc một người trẻ bị lừa sang Campuchia và phải trả tiền chuộc để đưa về nước đã làm dấy lên mối quan ngại về tình trạng buôn bán người và lừa đảo qua mạng. Gia đình bà B hy vọng trường hợp của họ có thể giúp cảnh báo những người khác về những rủi ro tiềm ẩn.

Hiện tại, gia đình đang tập trung vào việc giúp con trai hồi phục tinh thần và sức khỏe. Họ cũng đang tìm hiểu thêm về tình trạng của con trai và những người liên quan để có thể đưa ra quyết định phù hợp.