Doanh nhân lần đầu đi gọi vốn: chuẩn bị ba câu trả lời mà nhà đầu tư nào cũng sẽ hỏi

Lần đầu đi gọi vốn, điều khiến nhiều doanh nhân lúng túng không phải là công nghệ hay thị trường, mà là ba câu hỏi rất thực tế mà gần như nhà đầu tư nào cũng sẽ đặt ra.
Buổi gặp nhà đầu tư đầu tiên thường không giống những gì người sáng lập tưởng tượng. Chỉ có vài câu hỏi rất thực tế, lặp lại ở hầu hết các cuộc gặp. Người chuẩn bị tốt không phải người nói hay nhất, mà là người đã trả lời ba câu hỏi đó một cách rõ ràng trong đầu mình từ trước khi bước vào phòng.
Câu hỏi đầu tiên là tiền sẽ dùng vào đâu. Nhà đầu tư không chỉ muốn nghe tổng số tiền cần gọi, họ muốn biết từng phần tiền sẽ đi về đâu và tạo ra kết quả gì. Câu trả lời chung chung không cho thấy người sáng lập đã tính toán kỹ. Ngược lại, một kế hoạch chia rõ phần nào cho con người, phần nào cho sản phẩm, phần nào cho việc tìm khách hàng, kèm theo mốc thời gian và kết quả cần đạt, sẽ khiến người nghe tin rằng tiền được dùng có chủ đích. Người sáng lập nên nói rõ phần nào là bắt buộc phải chi, phần nào có thể lùi lại nếu doanh thu đến chậm hơn dự kiến.
Câu hỏi thứ hai là khi nào có doanh thu, và doanh thu đó đến từ ai. Nhà đầu tư quan tâm tới những khách hàng đầu tiên: họ là ai, họ đang trả tiền cho giải pháp nào, vì sao họ đổi sang sản phẩm mới. Một lộ trình doanh thu đáng tin thường bắt đầu từ nhóm khách hàng nhỏ, cụ thể, rồi mới mở rộng dần, thay vì bắt đầu từ một con số lớn rồi tìm cách lý giải ngược lại. Người sáng lập cũng nên thẳng thắn về thời gian: nếu sản phẩm cần thêm vài tháng hoàn thiện, nếu khách hàng cần thời gian thử nghiệm, hãy nói ra, bởi một lịch trình chậm nhưng thật vẫn tốt hơn một lời hứa nhanh mà không giữ được.
Câu hỏi thứ ba, và cũng là câu khó trả lời nhất, là rủi ro lớn nhất là gì. Ai cũng có xu hướng giấu rủi ro đi trong buổi gọi vốn, nhưng nhà đầu tư giàu kinh nghiệm thường đánh giá cao người dám gọi tên rủi ro của chính mình. Rủi ro có thể là phụ thuộc vào một kênh bán hàng duy nhất, là chi phí tăng lên khi mở rộng, là đối thủ lớn có thể làm điều tương tự, hay là đội ngũ còn thiếu một vị trí quan trọng. Điều nhà đầu tư muốn nghe không phải là không có rủi ro, mà là người sáng lập đã nhìn thấy nó, đã nghĩ tới cách giảm thiểu, và đã chuẩn bị phương án dự phòng nếu tình huống xấu xảy ra.
Cách trả lời ba câu hỏi này cũng quan trọng không kém nội dung. Câu trả lời nên ngắn gọn, đi thẳng vào ý chính, và dùng những con số mà chính người sáng lập nắm chắc, thay vì những con số đẹp nhưng không giải thích được khi bị hỏi sâu. Nếu chưa biết một điều gì đó, nói chưa biết và cho biết sẽ tìm hiểu ra sao thường tốt hơn là đoán mò. Sự nhất quán giữa các câu trả lời cũng rất quan trọng: tiền dùng vào đâu phải khớp với kế hoạch tạo doanh thu, và kế hoạch tạo doanh thu phải khớp với rủi ro đã nêu.
Trước buổi gặp, người sáng lập nên tập trả lời bằng lời nói, không chỉ viết ra giấy. Hãy nhờ một người bạn đóng vai nhà đầu tư, hỏi dồn vào những điểm yếu nhất, và tập trả lời cho tới khi câu trả lời nghe tự nhiên, không giống như học thuộc.
Cuối buổi, đừng quên đặt câu hỏi ngược lại. Hỏi nhà đầu tư thường hỗ trợ doanh nghiệp ra sao ngoài tiền, họ kỳ vọng điều gì ở người sáng lập, và họ đã từng làm việc với mô hình tương tự chưa. Những câu hỏi này không chỉ giúp người sáng lập hiểu đối tác tiềm năng, mà còn cho thấy đây là một cuộc hợp tác hai chiều, không phải một bên xin và một bên cho. Gọi vốn lần đầu có thể căng thẳng, nhưng khi ba câu trả lời cốt lõi đã rõ ràng, buổi gặp sẽ nhẹ nhàng hơn nhiều: người sáng lập không còn phải đoán xem mình sẽ bị hỏi gì, mà chỉ cần kể lại một câu chuyện mình đã hiểu rất rõ.



